ندا مظفری
هر جامعه ای دارای اهداف و آرمان های خاص خود می باشد. معماری هر شهر از طریق خود، فرهنگ مردم آن شهر را به دیگران نمایش می دهد.
با انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم، علم و صنعت روز به روز توسعه پیدا کرد و انسان ها با گذشته خود بیگانه شدند و در نتیجه آن، سنت های خود را که در طی سالیان، سینه به سینه به آنها منتقل شده بود به فراموشی سپردند. در صورتی که سنت می تواند منبع الهام جهت خلق سنتی جدید واقع شود.
یکی از با ارزش ترین دارایی های شهر بوشهر معماری تاریخی آن است که سالیان سال است الگوی کشورهای حاشیه نشین خلیج فارس شده است. با این حال، متاسفانه ما خود از آن غافل شده ایم. بارها شاهد اجرای نماهای رومی در سطح شهر بوده ام. شهری که آنچنان پیشینه غنی دارد چرا باید نمای رومی داشته باشد؟ چرا ما باید تیشه به ریشه خود بزنیم؟ چرا باید کشورهای حاشیه نشین خلیج فارس به معماری ما افتخار کنند و آن را منسوب به خود بدانند؟
اسفند ماه سال ۱۳۸۷ بود. از پایان نامه مقطع کارشناسی معماری در زمینه بافت تاریخی بوشهر دفاع کردم. دختری ۲۳ ساله بودم، یک ماه طول کشید تا مدرک را تحویل گرفتم . پس از آن طی یک قرار ملاقات مردمی با شهردار وقت، که آن زمان جناب آقای مهندس رجایی بودند، مدارک و نمونه کارهای خود را برای در خواست کار به دفتر شهردار بردم. جناب آقای رجایی با روی گشاده برخورد کردند و وقتی مدرک را تحویل دادم به همکار خود نگاه کردند و اشاره به تاریخ مهر مدرک کردند. سه روز از صدور مدرک می گذشت. من جزو اولین فارغ التحصیل های معماری بوشهر بودم، آن زمان معماری در بوشهر یک رشته نوپا بود و تعداد معماران شهر به انگشتان دست نمی رسید.
آقای مهندس رجایی برای انجام پروژه سامانه فرهنگی پارک شورا یک هفته به من زمان دادند و گفتند در صورتی که در عرض یک هفته طرح اولیه را تحویل دهم پروژه را به من می سپارند. نمی دانم آن یک هفته چطور گذشت، فقط می دانم طی یک هفته پنج کیلو وزن کم کردم . شبی دو ساعت می خوابیدم و شبانه روز کار می کردم تا اینکه طرح حاضر شد و مورد تایید واقع شد و در سال ۱۳۸۹ اجرای آن به پایان رسید.
در زمان دانشجویی همیشه از سه مسئله رنج می بردم:
۱- ویران شدن بافت تاریخی بوشهر
2- از بین رفتن سنت ها و صنایع دستی
3- اجرای نماهای رومی
با طراحی این پروژه تصمیم گرفتم اندکی از رنج های خود را تسکین دهم. در طرح پروژه دو المان پیش بینی کردم:
المان شماره ۱: این المان نمایانگر یک طاق رومی می باشد، که به وسیله یک عصا شکسته شده است. عصا نماد سنت ها می باشد. در طرح زیر طاق با رنگ طوسی و عصا بارنگ قرمز مشخص شده است. این المان نماد شکست معماری رومی و پیروزی معماری اصیل بوشهری می باشد و شیشه های رنگارنگ، جشن پیروزی را نمایش می دهد. خدا رحمت کند پدرم را، تحصیلات هنری نداشت ولی سواد بصری بسیار بالایی داشت. جهت طراحی این المان کمک بسیاری برای من بود.
المان شماره ۲: این المان نماد دو دست رباط می باشد که به صورت C شکل طراحی شده است و با دو سوزن منگنه به زمین میخ شده است . این المان نماد تسلط انسان بر ماشین و محدودیت فعالیت آن و ماندگاری سنت ها و صنایع دستی می باشد.
در حین اجرای پروژه یک مسئله مرا متعجب کرد. طاق رومی حین اجرا بصورت شکسته اجرا شد و عصا به صورت ممتد و سالم، نمی دانم خواست خدا بود یا آقای مهندس حیدری معاون وقت امور عمرانی شهرداری به مقصود من پی برده و در اجرا آن را پیاده سازی کردند. در نهایت این طاق از اساس به صورت شکسته اجرا شد.
این پروژه از نظر مقیاس پروژه کوچکی بود ولی حرف بزرگی داشت. ما بایستی بر روی شانه پیشکسوتان بایستیم و به بی راهه نرویم. این امر جز با آگاهی و همراهی همگانی میسر نخواهد شد.
