محمد شمس، کارشناس فناوری ارتباطات
قطع اینترنت در ایران که از ساعات ابتدایی ۹ اسفند ماه آغاز شده بود، اکنون از مرز ۵۰۰ ساعت گذشته است. این سومین خاموشی سراسری اینترنت در یک سال اخیر است.
تصمیم به این خاموشی دیجیتال در کشور توسط مسئولین مربوطه، همزمان با حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به کشورمان گرفته شد. این در حالی است که کمی پیشتر در بهمن ماه وزیر ارتباطات در گفتگو با روزنامه ایران گفته بود که ” مدیریت بحران نباید دوباره از مسیر قطع اینترنت عبور کند و باید کاری کرد که هم امنیت حفظ شود و هم مسیر زندگی روزمره مردم با محدودیت روبهرو نشود ”
در جامعه امروز، اینترنت دیگر صرفاً ابزار سرگرمی یا ارسال پیام و داده نیست؛ بلکه شریان و زیرساختی حیاتی برای کسب و کارها و صنایع، آموزش و تحصیل، ارتباطات جمعی و خانواده ها، اطلاعرسانی عمومی و بستر درآمدزایی و حتی شکل گیری هویت شغلی و سلامت روان جامعه به شمار میرود. این در حالی است که مردم در زمان وقوع بحرانی همچون جنگ، بیش از هر زمان دیگری به این ابزار نیاز دارند و این خلا اطلاعاتی و ارتباطی به سرعت با نگرانی، شایعه، اضطراب و پریشانی جایگزین میشود و علاوه بر پیامدهای اقتصادی، آثار اجتماعی و روانی قابل توجهی بر مردم بر جای میگذارد.
علاوه بر این، قطع ۵۰۰ ساعته اینترنت پیامدهای تلخی بر اقتصاد دیجیتال و زندگی و مشاغل گوناگون داشته است. کسبوکارهای آنلاین، فروشگاههای اینترنتی، استارتاپها و فعالان حوزه فناوری اطلاعات عملاً زمینگیر شدهاند. صادرات خدمات دیجیتال متوقف شده و ارتباط با مشتریان خارجی کاملا قطع شده است.
از سوی دیگر، دسترسی به اطلاعات، آموزش از راه دور، خدمات بانکی بینالمللی با اختلال و مشکل جدی مواجه شده است. این وضعیت علاوه بر خسارات مالی مستقیم، به اعتمادِ بنگاههای اقتصادی به ثبات فضای دیجیتال کشور آسیب زده و خروج سرمایههای انسانی و مالی از این حوزه را موجب می شود.
وزیر ارتباطات در نشستی در بهمن ماه و پس از قطعی پیشین اینترنت، اعلام کرده بود که قطعی اینترنت، روزانه ۵۰۰ میلیارد تومان به هسته اقتصاد دیجیتال و روزانه حدود ۵ هزار میلیارد تومان به کل اقتصاد کشور زیان وارد میکند. وی در همان جلسه عنوان کرده بود که حدود ۱۰ میلیون نفر به طور مستقیم و غیرمستقیم در حوزه اقتصاد دیجیتال اشتغال دارند و میزان تاب آوری شرکت های فعال در این حوزه محدود است.
این در حالی است که عباس آشتیانی عضو سازمان نظام صنفی رایانهای، خسارتِ قطع اینترنت به اقتصاد دیجیتال کشور و کسب و کارهای این حوزه را حدود ۷هزار میلیارد تومان در روز برآورد کرده بود.
با این احتساب ، به واسطه قطعی فعلی اینترنت، خسارت انباشته به اقتصاد کلان کشور تاکنون حداقل از مرز صد و ده هزار میلیارد تومان عبور کرده است و بخش عمده این زیان نیز متوجه کسب و کارهای خصوصی است.
کارشناسان و فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال بارها تأکید کردهاند که اینترنت در زندگی امروز جایگاهی همتراز با زیرساخت های کشور همانند آب ، برق و گاز دارد و قطع آن مخاطرات فراوانی را برای مردم کشور به دنبال دارد.
قطعی اخیر اینترنت موجب افت شدید و کاهش فروش اعم از خدمات و کالا برای کسب و کارهای اینترنتی در همه سطوح از کوچک تا متوسط و بزرگ شده است، به گونه ای که رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی عنوان کرده که نیمی از کسبوکارهای کوچک در دوران جنگ هیچ تراکنشی نداشتهاند!
این امر اشتغال میلیونها نفر را به خطر می اندارد و کسب و کارها را به تعدیل نیرو و حتی تعطیلی می کشاند و چنین اتفاقی فشار را بر جامعهای که خود از اثرات جنگ و ناامنی و اضطراب در رنج است، دو چندان میکند.
احسان چیتساز معاون سیاستگذاری وزارت ارتباطات، پیش از این درباره پیامدهای قطع اینترنت هشدار داده بود: محدودسازی یا قطع اینترنت، ناامیدی اجتماعی، کاهش اعتماد عمومی و تشدید مهاجرت نیروی انسانی را به دنبال دارد. این روند به خروج سرمایه انسانی و تضعیف زیستبوم اقتصاد دیجیتال منجر میشود و جبران آن هزینهبر و زمانبر است. او همچنین گفته بود: برخلاف برخی برداشتها، قطع اینترنت الزاماً امنیت را افزایش نمیدهد.
وزیر ارتباطات نیز در جلسهای در اواخر بهمن ماه گفته بود که قطع طولانی مدت اینترنت، نه تنها ابزار مؤثر مدیریت بحران نیست، بلکه کشور را به سمت از دست دادن کامل مرجعیت ارتباطی سوق میدهد.
بی شک قطع اینترنت تبعات و اثرات سوء بسیار بیشتری دارد که صحبت از همه آن ها در این مقاله نمیگنجد.
ولی اکنون لازم است که مسئولین محترم مربوطه با آگاهی از این مخاطرات و پیامدهای منفی گسترده، نسب به رفع انسداد و قطعی اینترنت در سریع ترین زمان ممکن اهتمام جدی بورزند تا ابعاد این خسارات بیش از پیش نگردد و بیش از این مردم و کسب و کارها و صنعت و اقتصاد کشور متحمل ضرر نشود.