بوشهر ۲۴: در حالی که ظاهر بسیاری از رستورانها و مراکز عرضه غذای خانگی در بوشهر تمیز و استاندارد بهنظر میرسد، پشت پرده این کسبوکارهای پنهان و غیرقابل نظارت، نگرانیهای جدی درباره رعایت اصول بهداشتی در حال گسترش است؛ معضلی که آرامآرام به دغدغه روزمره شهروندان تبدیل شده است.
به گزارش بوشهر ۲۴ به نقل از خبرگزاری فارس استان بوشهر؛ ظهر یک روز گرم پاییزی، در خیابانهای مرکزی بوشهر قدم میزدم. هوا آمیختهای از بوی باران نیامده اما ابری و عطر غذاهای مختلف بود؛ از کبابیها تا پلوهای گوناگون، هر کدام مشتریان خودشان را داشتند.در ظاهر همهچیز مرتب است؛ میزهای تمیز، لباسهای کاری مرتب و لبخند کارکنان. اما آنچه پشت درهای بسته میگذرد، همان پرسشی است که ذهن بسیاری از شهروندان بوشهری را مشغول کرده است؛ آیا پشت پرده این غذاها اصول بهداشتی واقعاً رعایت میشود؟در یکی از رستورانهای شلوغ خیابان امام خمینی (ره)، مدتی کنار مشتریان نشستم و رفت و آمد کارکنان را نگاه میکردم. فضای سالن استاندارد بهنظر میرسید، اما نگاه گذرا به آشپزخانه از فاصله چند متری همیشه چیز زیادی نشان نمیدهد.
پشت پرده طبخ غذای رستورانها نامعلوم است
در همین فکر بودم که با یکی از شهروندان جوان که کنارم نشسته بود، همصحبت شدم. محمدجواد ۳۵ ساله در گفتوگو با خبرنگار فارس اظهار کرد: «راستش ما مردم فقط ظاهر رستورانها رو میبینیم. اگه تمیز باشه و غذا خوشطعم، فکر میکنیم همهچیز خوبه.»وی گفت: «هیچوقت مطمئن نیستیم پشت صحنه چه خبره. چند بار شده غذایی خوردهام که بعدش دچار مسمومیت خفیف شدم و نمیدونم مشکل از کجا بوده. بهنظر من نظارت هست، اما مردم هم باید گزارش بدن.»حرفهای او ذهنم را مشغول کرد. چقدر از سلامت غذایی که هر روز مصرف میکنیم، وابسته به اعتماد ماست و چقدر به نظارت دستگاهها؟
نظارت بر غذافروشیهای خانگی غیرممکن است
وقتی مسیرم را ادامه دادم، سراغ چند واحد کوچک و سنتی در محلههای قدیمی رفتم؛ همان جاهایی که غذاهای خانگی و محلی تهیه میکنند و مشتریان ثابت دارند.این واحدها معمولاً کمتر در دیدرس هستند؛ آشپزخانهها کوچکتر، کارها خانوادگیتر و کنترلها هم سختتر است. هرچند بسیاری از آنها با کیفیت و خوشنام کار میکنند، اما نظارت بر تولیدات اینچنینی همیشه چالشی جدی بوده است.در گفتوگو با برخی فروشندگان، میشد فهمید که بخش قابل توجهی از تولیدات خانگی، بدون ثبت رسمی و بدون مجوزهای لازم انجام میشود.این همان نقطهای است که نظارت دانشگاه علوم پزشکی با چالش جدی روبهرو میشود؛ زیرا طبق قانون، تنها مراکز رسمی و دارای مجوز تحت بازرسی قرار میگیرند.در طول مسیر، چند بار از نزدیک شاهد شستوشوی ظروف یا جابهجایی مواد غذایی شدم. در بعضی جاها رعایت اصول بهداشتی مثالزدنی بود، اما در مواردی نیز سهلانگاریهایی دیده میشد؛ دستکشهایی که تعویض نمیشد، مواد غذایی بدون پوشش یا تهویه نامناسب در آشپزخانه که میتواند منشأ بسیاری از مشکلات باشد.با این حال، بوشهر در سالهای اخیر از نظر تخلفات سنگین بهداشتی وضعیت نسبتاً مطلوبی داشته و بیشتر مشکلات مربوط به نواقص سبک و قابل اصلاح بوده است.اما آنچه مشخص است، نظارت تنها نیمی از ماجراست. نیمی دیگر بر دوش مردم است که شامل مشاهده، حساسیت و گزارشدهی است.
رستورانهای بوشهر زیر ذربین ناظران
عیسی صفوی رئیس دبیرخانه سلامت و امنیت غذایی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر در گفتگو با خبرنگار فارس اظهار کرد: نظارت بر مواد غذایی در این شهرستان طبق قوانین ملی انجام میشود.وی گفت: سه دستگاه دانشگاه علوم پزشکی، تعزیرات حکومتی و صنعت و معدن هرکدام بر اساس وظایف قانونی خود مسئولیت نظارت را برعهده دارند.صفوی بیان کرد: دانشگاه علوم پزشکی بر صدور مجوزهای تولید مواد غذایی و رعایت اصول بهداشتی نظارت میکند؛ صنعت و معدن مسئول پایش و صدور پروانههای کسب است و تعزیرات حکومتی نیز نظارت بر قیمتها و رعایت نرخهای مصوب را دنبال میکند.رئیس دبیرخانه سلامت و امنیت غذایی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر افزود: معاونت بهداشتی دانشگاه مسوول کنترل شرایط بهداشتی محل کار واحدهای غذایی است و معاونت غذا و دارو نیز مجوز تولید مواد خوراکی را صادر میکند.
وی ادامه داد: دانشگاه علوم پزشکی موظف است علاوه بر رسیدگی به شکایات مردمی، نظارتهای مستمر و مستقل را در سطح مراکز تولید و توزیع انجام دهد.رئیس دبیرخانه سلامت و امنیت غذایی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر تأکید کرد: نظارت کامل بر تمام تولیدات امکانپذیر نیست، زیرا برخی افراد مواد غذایی را در منازل تولید و بهصورت خانگی توزیع میکنند و دانشگاه به دلیل نبود دسترسی به محل تولید و توزیع، طبق قانون امکان مداخله مستقیم در این موارد را ندارد.وی گفت: در چنین شرایطی مصرفکنندگان میتوانند از طریق دستگاه قضایی علیه فروشنده شکایت کنند، زیرا قانون اختیار نظارت دانشگاه را محدود به مراکز رسمی کرده است.صفوی اضافه کرد: حدود ۵۰ درصد نظارت بر سلامت مواد غذایی بر عهده مردم است و مشارکت و حساسیت آنان نقشی اساسی در کنترل تخلفات دارد.رئیس دبیرخانه سلامت و امنیت غذایی تصریح کرد: اگر شکایات مردمی توسط معاونت بهداشتی یا معاونت غذا و دارو پیگیری نشود، دبیرخانه سلامت و امنیت غذایی دانشگاه بهعنوان ناظر نهایی مداخله خواهد کرد. صنف تولیدکنندگان و توزیعکنندگان مواد غذایی نخستین و مهمترین لایه نظارتی محسوب میشود.صفوی درباره کشف مراکز غیربهداشتی گفت: تخلفات این مراکز در سطوح مختلف طبقهبندی میشود؛ برخی تخلفات سنگین مانند استفاده از مواد اولیه غیرمجاز هستند و برخی نیز به دلیل نواقص ساختمانی، نظافتی یا رعایتنشدن استانداردهای بهداشتی در دسته تخلفات سبک قرار میگیرند.
وی اعلام کرد: در استان بوشهر در سالهای اخیر تهدیدهای جدی و سنگین در حوزه تولید مواد غذایی مشاهده نشده و بیشتر مشکلات ثبتشده به تخلفات سبک مرتبط بوده است و بر اساس گزارش معاونت بهداشتی، حدود ۸۰ درصد موارد ثبتشده ناشی از رعایتنشدن موازین ساده بهداشتی است.
وقتی دوباره به ساحل برگشتم، به این فکر میکردم که سلامت غذایی شهر نهتنها به عملکرد دستگاههای نظارتی، بلکه به رفتار مصرفکنندگان نیز بستگی دارد.هر ظرف غذایی که روی میز ما قرار میگیرد، نتیجه زنجیرهای از اعتماد، نظارت و مسئولیتپذیری است؛ زنجیرهای که اگر یکی از حلقههایش ضعیف شود، سلامت مردم به خطر میافتد.بوشهر، شهری با فرهنگ غذایی غنی و رستوارنهای پرطرفدار، بیش از همیشه نیازمند نظارت آگاهانه و مطالبهگری مردمی است.تا زمانی که مردم در کنار نهادهای مسئول حساس و پیگیر باشند، میتوان امیدوار بود غذایی که سر سفرهها میآید سالم، قابل اعتماد و در شأن شهروندان باشد.
* فاطمه مظفریپور