بوشهر ۲۴: سناریوی تلخ مدرسه دخترانه «عصمت» بوشهر که در روز تعطیل اقدام به تخریب آن شد، اینبار در حوزه کتاب و دانایی در شهرستان جم تکرار شد.
به گزارش بوشهر ۲۴؛ در حالی که انتظار می رود نهادهای متولی موقوفات، خود پیش قراول توسعه فضاهای معنوی، آموزشی و فرهنگی باشند، اقدام اخیر اداره اوقاف شهرستان جم در تخریب محوطه کتابخانه عمومی «محسنی جمی»، جامعه فرهنگی خصوصا در شهرستان جم را گلایه مند کرد.
عملیاتی که روز جمعه (در غیاب کارکنان و در روز تعطیل) با حضور بلدوز و لودرها کلید خورد، نشان داد که گویا در ترازوی برخی مدیران، سنگینی سود فعالیت تجاری، بیشتر از ارزش کتاب و هویت فرهنگی شهر است.
کتابخانه در روز تعطیل زیر چرخهای لودر
روز جمعه، حضور بلدوز، کامیون و لودر در خیابان ولیعصر (عج)، آرامش محوطه کتابخانه محسنی را در هم شکست.
طیبه مهدوی مرتضوی، رئیس اداره کتابخانههای شهرستان جم، در گفتگو با «خلیج فارس» میگوید: «هیچ ابلاغیه مکتوب یا اخطار نهایی برای تخریب دیوار و محوطه کتابخانه به ما داده نشده بود. من کاملاً اتفاقی و از طریق تماسی که پسرم –که حین عبور از محل شاهد حضور لودرها بود–، در جریان موضوع قرار گرفتم. وقتی به محل رسیدم، با صحنهای مواجه شدم که باورکردنی نبود؛ محوطهای که سالها با خوندل حفظ شده بود، در حال نابودی بود.»
۲۰ درخت مرکبات و فضای دلنشنی که تخریب شد
خسارت این اقدام ناگهانی تنها به فرو ریختن دیوارهای محوطه محدود نمیشود. طبق اعلام رییس اداره کتابخانه های جم، «۲۰ اصله درخت مرکبات، گلها و گیاهان زینتی که محوطه کوچک این مرکز فرهنگی را با صفاتر کرده بودند، به همراه برج نوری جلوی کتابخانه نابود شدند.»
مهدی ادامه می دهد: «پرسش اساسی از مدیریت اوقاف این است: آیا نیت واقف، با قطع درختان ثمرده و کور کردن نمای یک مرکز فرهنگی شهر محقق میشود؟ چطور میتوان پذیرفت که برای احداث یک مجتمع تجاری، اداری و پزشکی و اجاره دادن زمین به یک بانک، درختان را ازبین برد و تیشه به پیشانی فرهنگ زد؟»
از مدرسه «عصمت» بوشهر تا کتابخانه «محسنی» جم
متاسفانه این نخستین بار نیست که مدیریت املاک وقفی در استان بوشهر با چنین شیوههای ضربتی و چالشبرانگیزی روبهرو می شود. شهریور ۱۴۰۳ نیز تخریب مدرسه دخترانه «عصمت» در شهر بوشهر که در ملکی وقفی قرار داشت، دقیقاً در روز تعطیل موجی از انتقادات رسانهای و نارضایتیهای اجتماعی را در پی داشت.
آن رخداد تلخ دیروز و ماجرای اخیر کتابخانه جم، این پرسش را پیش روی افکار عمومی قرار می دهد که چرا در مواجهه با فضاهای آموزشی، تربیتی و فرهنگی، انتخاب نخست برخی متولیان به جای تفاهم، تعامل سازنده و حل و فصل کم هزینه، مستقیماً به اقدام ناگهانی و تخریب با بلدوزر در روزهای تعطیل میرود؟ روشی که شائبه تلاش برای فرار از پاسخگویی در ساعات اداری و تحمیل عمل انجامشده به دستگاههای فرهنگی را تقویت میکند.
توضیحات اداره اوقاف شهرستان جم
رئیس اداره اوقاف جم، با دفاع از این اقدام، به پیشینه حقوقی ملک اشاره میکند. او معتقد است ۶ هکتار از اراضی خیابان ولیعصر وقف خاص است که دست اوقاف برای تعامل بسته می باشد، از این رو به عنوان متولی باید پیگیر قرارداد و دریافت اجارهبها برای هزینه های حسینیه می شدیم.
به گفته بهروز رومزی، «از سال ۹۹ پیگیریهایی با ادارات مستقر در این زمینها (از جمله تبلیغات اسلامی، کانون پرورش فکری، نهادی نظامی و کتابخانهها) صورت گرفته که بینتیجه ماند؛ از جمله کتابخانه با استناد به تفاهمنامه دهه ۷۰ میان ارشاد و فرمانداری کنگان (پیش از ایجاد شهرستان جم) خود را صاحب حق میدانست و اداره ارشاد نیز نهاد کتابخانهها را مستقل می خواند.»
رومزی اعلام کرد که «بهمن سال گذشته حکم قضایی برای تخلیه ۲ هزار مترمربع باقی مانده اخذ شده و در نهایت به دلیل تفاهم با بخش خصوصی برای ساخت ملک تجاری، اداری و پزشکی که به مرحله گودبرداری رسیده، ناگزیر به تصرف محوطه کتابخانه به جای اجاره های معوقه شدیم. ما کاری به کتابخانه نداشتیم و فقط محوطه روبروی آن را برای اجرای قرارداد با بخش خصوصی تسطیح کردیم.»
اما نکته تاریک و مورد نقد اینجاست: چرا لبه تیز تیغ لودرها، از میان تمام ادارات دولتی، خدماتی و نظامی مستقر در آن محدوده ۶ هکتاری، دقیقاً گلوی نحیف «کتابخانه» را نشانه گرفت؟ آیا دیواری کوتاه تر از دیوار فرهنگ در این شهر وجود نداشت؟ تبدیل یک فضای عمومی و سبز به یک کارگاه ساختمانی، با کدام منطق توسعه متوازن شهری همخوانی دارد؟
کتابخانه محسنی جمی میراثی ماندگار از دهه ۷۰ شمسی است که همچنان پذیرای مشتاقان کتاب و کتابخوانی است. در شهری که به واسطه میزبانی از صنایع عظیم پتروشیمی و گاز، با تورم سرسام آور و هجمه های متعدد فرهنگی و اجتماعی دست و پنجه نرم میکند، محدود کردن کتابخانه، چه پیامی را به علاقمندان حوزه فرهنگ در این دیار مخابره میکند؟
به نظر می رسد این اقدام اداره اوقاف جم، مصداق بخشی نگری و اولویت داشتن منافع اقتصادی کوتاه مدت بر حقوق عامه و منافع عمومی شهروندان است.
از فرماندار شهرستان جم و استاندار بوشهر انتظار دارد به طور جدی به این پرونده ورود کنند. نباید اجازه داد به بهانههای حقوقی، فضاهای عمومی و فرهنگی اینچنین محدود شده و لودر و ماشین سنگین برای تخریب روانه آنها شوند.