بهرام نکیسا
روز صنعت و معدن، فرصتی ارزشمند برای پاسداشت تلاش مردان و زنانی است که با دانش، همت، سرمایه و بازوان و دستان توانمند خود، چرخ تولید و صنعت کشور را به حرکت درآوردند و سهمی ماندگار از خود در توسعه اقتصادی و اجتماعی بوشهر بر جای گذاشتند.
بوشهر، شهری که تاریخ آن با دریا، تجارت و دریانوردی درآمیخته، در سده اخیر نیز کوشید تا در کنار جایگاه سنتی خود در بازرگانی، به عرصه صنعت و تولید گام نهد.
با گذشت سالها هنوز هم بسیاری از شهروندان شریف بوشهری، با شنیدن نام کارخانه ریسندگی و بافندگی اعتمادیه، صنایع دریایی صدرا، ژنراتورهای تولید برق در کارخانه اعتمادیه و همچنین مولدهای برق بوشهر در عمارت دریابیگی و کارخانه یخ سازی در عمارت مذکور و دهها کارگاه و بنگاههای تولیدی و صنعتی فعال در گوشه و کنار بوشهر و در بازار قدیم آهنگران روزگار گذشته بر این بندر در دهه های قبل به یاد می آورند و حکایت ها دارند.
در کنار مراکز صنعتی مذکور، صدای چکش لنجسازان در سواحل محلات جبری، جفره و جلالی و…، و بوق کشتیهایی که در بندر بوشهر پهلو میگرفتند یا از آن رهسپار دریا میشدند، تنها حکایت از کار گروهی از دریانوردان نداشت؛ بلکه آهنگ و نوای گرم و نشاط بخش زندگی، امید، تلاش و شکوفایی اقتصاد شهری بود که قرنها با دریا زیسته و از آن روزی گرفته است.
در دهههای بعد نیز راهاندازی مجموعه صنعتی پلیمر به همت عبدالزهرا وطندوست در دشتستان و بوشهر و تلاشهای عبدالرحمان ندیمی بوشهری، استاندار اسبق بوشهر، در پیگیری و ایجاد زیرساختهای مناطق ویژه اقتصادی و صنعتی و اصرار بر توسعه زیرساختهای حمل و نقل هوایی، جادهای و دریایی و بندری در سطح استان مخصوصاً با رویکرد صادرات محور در بندر بوشهر، گامهای مؤثری در مسیر توسعه صنعتی استان به شمار میآید.
توسعه تأسیسات بندری، شهرکهای صنعتی، منطقه ویژه اقتصادی بوشهر و سایر مناطق صنعتی در سطح استان همچون عسلویه و بهرهبرداری از نیروگاه اتمی بوشهر، هر یک در مقاطع مختلف، بر ظرفیتهای تولید، اشتغال و اقتصاد استان افزودهاند.
با این همه، کارخانه ریسندگی و بافندگی اعتمادیه و صنایع دریایی صدرا، جایگاهی متفاوت در حافظه مردم بوشهر دارند؛ زیرا این دو مجموعه تنها واحدهای تولیدی نبودند، بلکه در کنار حرفه دریانوردی و صیادی، برای سایر خانوادههای ساکن بوشهر و شهرهای دیگر استان، محل کسب در آمد و روزی، مهارت آموزی و امید به آینده و نماد رونق اقتصادی و صنعتی بوشهر محسوب میشدند.
فعالیت مراکز فوق، بازار، حملونقل، خدمات و بسیاری از مشاغل وابسته را نیز به حرکت درمیآورد و آثار آن در زندگی روزمره مردم رو به رشد و به خوبی دیده میشد.
در کنار صنایع مذکور، نباید از نقش صدها استادکار، صنعتگر، لنجساز، آهنگر، نجار، مکانیک، برقکار و کارگرانی که سالها بیادعا در کارگاهها، کارخانهها، اسکلهها و بنادر بوشهر تلاش داشته اند، غافل شد. افراد و شخصیت هایی که بخشی از سرمایه انسانی و حافظه ارزشمند صنعتی این شهر بوده و می باشند.
تجربه تاریخ معاصر جهان بهروشنی نشان میدهد که هیچ کشوری بدون تکیه بر تولید، صنعت، فناوری و سرمایهگذاری مولد، به توسعه پایدار دست نیافته است.
صنعت، موتور محرک اقتصاد، اشتغال، نوآوری و رفاه اجتماعی است و هر جامعهای که به تولید بها دهد، آیندهای مطمئنتر برای نسلهای خود رقم خواهد زد.
امروز اگرچه برخی از آن نامهای بزرگ، همچون کار خانه ریسندگی و بافندگی اعتمادیه و صدرا، دیگر وجود ندارد و یا از رونق گذشته چه بسا برخوردار نباشد و تبدیل به بخشی از تاریخ صنعت بوشهر شدهاند، اما یاد و نقش آن دو بنگاه تولیدی و صنعتی همچنان در حافظه تاریخی، فرهنگی و صنعتی این شهر زنده است.
ای کاش مسئولین محترم اسبق و فعلی بوشهر بیشتر قدر صدرا و صنایع دریایی را بدانند. اگر به تنهایی به صنایع دریایی صدرا توجه می شد علاوه بر صنایع وابسته به نفت و گاز و پتروشیمی، بوشهر بسیار بیشتر از این که اکنون هست در اقتصاد جهانی تاثیر گذار می بود. حیف که نسبت به اهمیت صنایع دریایی صدرا در اقتصاد ملی در سطح کشور و استان بوشهر حساسیت کمتری وجود دارد.
در صنعت کشتی سازی مشاغل متعددی وجود دارد که به مراتب بیشتر از سایر حوزه های اقتصادی می تواند در اقتصاد شهروندان استان و کشور موثر باشد.
آنچه اهمیت دارد، درس گرفتن از آن تجربهها و برنامهریزی برای آینده است؛ آیندهای که در آن، با بهرهگیری از ظرفیتهای کمنظیر بندری، دریایی، صنعتی و انسانی گرانبها؛ بوشهر، این بندر و دیار تاریخی بتواند بار دیگر جایگاه شایسته خود را در اقتصاد ملی بازیابد و از قافله توسعه و پیشرفت باز نماند.
امید است مسئولان، سرمایهگذاران، دانشگاهیان و فعالان اقتصادی و اجتماعی با همافزایی و آیندهنگری، زمینه شکوفایی دوباره صنعت و تولید و تجارت را در بوشهر فراهم آورند تا نسلهای آینده از این دیار، نه تنها به عنوان بندر تجارت، بلکه به عنوان شهری پیشرو در صنعت، تولید و اقتصاد دریامحور یاد نمایند.