محمد شفیعی نواز | کارشناس ارشد حقوق بین الملل
برجام و بحران اوکراین سر تیتر خبری اکثر خبرگزاری های جهان شده اند و این دو بحران هر چند جدا ولی اثرات متقابلی بر هم گذاشته اند.
در ابتدای تهاجم روسیه به اوکراین و تحریم گسترده این کشور توسط غرب گمان می رفت ، کار برای ایران در برجام آسان شده است تا جایی که همهگان از اضطرار ایالات متحده آمریکا و نیاز شدید این کشور به توافقی سریع با ایران خبر می دادند و این موضوع تا آنجا پیش رفت که وزارت خارجه آمریکا به ایران هشدار داد این کشور توانایی مقابله همزمان با بحران ایران و روسیه را خواهد داشت و به نوعی این توییت را می توان واکنش این کشور به اخبار منتشره در فضای مجازی برشمرد.
ولی علیرغم تاکید آمریکا به عدم تداخل و تاثر بحران اوکراین و ایران بر هم ، می توان دریافت که این کشور برای توانایی بیشتر در تحریم نفت و گازی روسیه که فشار شدید و مضاعفی بر توان عرضه در بازار جهانی و به تبع آن افزایش شدید قیمتها وارد خواهد کرد ( نمونه آن را صدور قبض های ۵ برابری هزینه گاز شهروندان اروپایی می توان برشمرد) به ورود نفت ایران به بازارهای جهانی بشدت نیاز خواهد داشت .چه اینکه اولویت قطعی و اصلی ایالات متحده ، از صحنه بیرون راندن رقیب دیرینه اش یعنی روسیه از بازارهای جهانی و معادلات سیاسی است و برنامه های مقابله ایی اش بر علیه ایران را به زمانی مساعدتر موکول نموده است.
لذا با این رویکرد و حوادثی که در منطقه حال وقوع هست، امریکا تمام تلاش خود و تمرکزش را معطوف به فرجام نیکوی برجام گذاشته و حتی در این خصوص امتیازاتی هر چند ناکافی به ایران داده است از جمله خارج کردن ۱۱۲ شخص حقیقی و حقوقی از دایره تحریمهای غیر برجامی و وعده خارج کردن سپاه و بیت رهبری از تحریم های ترامپی .
ذکر این نکته هم ضروری است که همزمان توپخانه رسانه ای غرب نیز از کار بیکار ننشسته و تمام هم و غم اش را شاناژ خبری و القا شکست مذاکرات به علت تعلل ایران ذکر می کنند که در چند روز اخیر مصاحبه افراد حاشیه ای و مرتبط به صورت گسترده ای افزایش یافته است در همین خصوص علی واعظ مدیر بخش ایران در گروه بین الملل بحران ایالات متحده آمریکا می گوید اگر تا پیش از دوشنبه ی پیش رو ایران به برجام نپیوندد !! و توافق را بدون توجه به خطوط قرمزش (راستی آزمایی لغو تحریم ها، لغو کلیه تحریم ها و نه تعلیق آن و تضمین های سیاسی حقوقی و اقتصادی جهت عدم خروج از برجام) امضا ننماید، با قطعنامه شورای حکام در روز دوشنبه، و محکومیت ایران ، عملا برجام شکست خواهد خورد.
وی تهدید کرده است که موارد ادعایی پادمانی آژانس بین المللی اتمی ، ربطی به برجام ندارد و ایران باید پاسخ قانع کننده و شفاف به پیدا شدن آثار اورانیوم در ۴ سایت اعلام نشده خود باشد.
نکته جالب در خصوص صحبت های واعظ این است که وی عنوان داشته آژانس حکام ، هیچگونه مداخله سیاسی را نمی پذیرد و در صورت عدم دریافت پاسخ شفاف و قانع کننده از سوی ایران، قطعنامه ای در محکومیت ایران صادر می کند.
ولی در عین حال واعظ ادعا می کند تا پیش از دوشنبه هفته جاری ، اگر ایران توافق را امضا کند ، آن قطعنامه ، برجام را تهدید نمی کند.در صورتی که اگر ایران توافق نکند ، تصمیم شورای حکام برجام را به شکست می انجامد.
از رفتار آمریکا کاملا مشخص است که تعیین ضرب الاجل ادعایی در روز جمعه و ترساندن ایران از قطعنامه شورای حکام ، کاملا شانتاژ و اعمال فشار جهت مجبور کردن ایران به امضا توافقی با عجله و بدون در نظر گرفتن خط قرمز هایش می باشد و ترسیم جاده ای یکطرفه به سود غرب و به ضرر ایران از برنامه های گروه غربی و بازی و جنگ رسانه ای آنها می باشد
جایی که خبرنگار والاستریتژورنال در توییتی هم صدا با واعظ و سایر تریبونهای رسانه ای غربی مدعی شد که اگر مذاکرات تا جمعه به پایان نرسد، طرف غربی از مذاکرات خارج خواهد شد. این درحالی است که دوشنبه هفته آینده نیز جلسه شورای حکام برگزار خواهد شد و گفته میشود در صورت عدم توافق، قطعنامهای علیه ایران صادر و پرونده مجددا راهی شورای امنیت خواهد شد.
همه این موارد نشان از یک زمانبندی دقیق و برنامه ریزی شده توسط آمریکا دارد که می خواهد به هر طریق ممکن تا قبل از شورای حکام و در زمان کوتاه باقی مانده با دستاویز قرار دادن موارد ادعایی پادمانی ، ایران را وادار به تسلیم نماید.
گفتنی است طرف ایرانی نیز همه این خبرپراکنی ها را بخشی از جنگ روانی توصیف کرده و از رسانه ها خواسته اسیر مطالب واهی رسانه های غربی نشوند و کماکان روند مذاکرات را بدون توجه به ضرب الاجل های مطرح شده ، رو به حلو و مثبت قلمداد می نماید.
?خبرنگار والاستریتژورنال در توییتی مدعی شد که اگر مذاکرات تا جمعه به پایان نرسد، طرف غربی از مذاکرات خارج خواهد شد. این درحالی است که دوشنبه هفته آینده نیز جلسه شورای حکام برگزار خواهد شد و گفته میشود در صورت عدم توافق، قطعنامهای علیه ایران صادر و پرونده مجددا راهی شورای امنیت خواهد شد.
از طرفی دیگر، کشورهای حاشیه خلیج فارس به سرکردگی عربستان سعودی نیز نقشی پر رنگ تر از پیش در این چند روز به عهده گرفته اند و اظهار نظر اخیر این کشور در خصوص اینکه بدون حضور عربستان ، امکان حصول و توافقی در برجام متصور نیست در همین راستا و پازل جبهه متحد غرب بر علیه ایران ارزبابی می گردد.
در پایان ذکر همین نکته کافی است که عجله آمریکا برای امضای برجام در فقط چند روز پیش رو ، بی شک به نیاز این کشور به عرضه نفت و گاز ایران به بازارهای جهانی از سویی و کاستن فشار سیاسی و تمرکز بر جبهه روسیه خواهد بود که تیم ایرانی می تواند بهره برداری های زیادی از این فضا برده و حداکثر امتیازات ممکن را از این غائله ببرد.